Een tijdje geleden nam ik afscheid van een familielid. En opnieuw werd duidelijk: rouw verloopt niet in rechte lijnen. Het komt in golven en vindt zijn weg op heel persoonlijke manieren.
Soms overvalt rouw je niet alleen tijdens het afscheid zelf, maar ook in de kleine dingen eromheen. Zoals het horen van een lied op een uitvaart of weken later. Een paar noten… en ineens is alles terug. Herinneringen. Gevoelens.
Soms is het niet het afscheid dat het zwaarst weegt, maar alles wat erna in kleine stukjes binnenkomt.
Een gemis dat zich niet laat wegstoppen. Zoals bij het zoeken naar foto’s voor een afscheidsdienst: beelden van vroeger, van samen, van wie iemand was. Tussen al die herinneringen wordt zichtbaar hoe iemand verweven is met een leven, met een kindertijd, met een geschiedenis. Maar nooit slechts met één verhaal.
Een mens leeft voort in het leven van velen: in dat van broers en zussen, neven en nichten, vrienden en goede buren, en iedereen die hem op zijn manier heeft gekend.
Met het afscheid verdwijnt niet alleen iemand van vandaag, maar ook een stukje van toen. Voor mij is het een deel van hoe het voelde om kind te zijn.
Ik nam afscheid van iemand die altijd zorgzaam was, iemand die vanzelfsprekend de ander op de eerste plaats zette. Ruzie maken paste niet bij hem. Hij hield niet van harde woorden of afstand tussen mensen. Hij was liever samen, zonder veel drukte, maar iedereen die hem kende voelde zijn aanwezigheid.
En misschien is dat wat me zo raakt…dat iemand die zoveel verbinding bracht, nu gemist wordt in precies die verbinding. In kleine, haast onzichtbare momenten. Waar hij er gewoon was. Aanwezig, op zijn manier.
Dit afscheid heeft me een paar dingen duidelijker gemaakt. Rouw trekt zich niets aan van rollen of verwachtingen en verschijnt precies daar waar het pijn doet. Ze vraagt geen antwoorden, alleen aanwezigheid. Het is oké om te voelen wat je voelt.
Zelfs met kennis over rouw blijft er voor mij een deel onverklaarbaar. En het is oké dat ik soms niet degene ben die het begrijpt of de juiste woorden kan vinden. En soms niet degene ben die ruimte geeft aan anderen, maar juist degene die zelf ruimte nodig heeft. Om stil te zijn. Om te missen. Om even niet te weten. Ik beweeg tussen verdriet en verdergaan, tussen loslaten wat er niet meer is en leren op een andere manier vast te houden.
Misschien zit iemands erfenis niet in grote woorden, maar in hoe we doorgaan. In zachter zijn voor elkaar. In even slikken in plaats van reageren. In opnieuw verbinden, ook als het lastig is. Misschien leeft iemand voort in kleine keuzes, in hoe mensen elkaar blijven vasthouden.
Hoewel ik mijn familielid nog steeds mis, blijft ook wat hij me heeft gebracht: zijn verbindende aard. Zoals hij was, leeft hij voort in mij en in de manier waarop ik verder in het leven wil staan.
Warme groeten
Wendy